ه هبوط - عده‌اى از فلاسفه از جمله ارسطو گويند نفوس بشرى قبل از وجود ابدان در عالم ملكوت و موطن اصلى خود بوده و بعد گرفتار ابدان و قيود مادى شده‌اند و در اين ابدان كسب كمال و فيض كرده و مجددا به موطن اصلى خود باز گردند . اين عقيده را نسبت به افلاطون نيز داده‌اند و در كلمات افلاطونيان اخير اين معنى نيز هويداست . ( مسلما اين نظر مربوط به ارسطو نيست ) از بيانات صدرا در مورد جسمانية الحدوث بودن نفوس معلوم شد كه اين نظر مورد قبول او نمىباشد . « 1 » و بالجمله ملا صدرا گويد حكايت هبوط نفس آدمى از عالم قدس كه محل پدر مقدس او بوده است به اين عالم كه موطن طبيعت است طبيعت جسمانى كه به مانند گاهواره براى تربيت نفس است و موطن نفس حيوانى است كه به منزلهء مادر نفس ناطقه است در كتب آسمانى بسيار آمده است و همين طور در مرموزات انبيا و اشارات اوليا و حكماى كبرا زياد آمده است ، در قرآن ذكر هبوط و صعود نفس در آيات بسيار آمده است مانند « لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ » و مانند قول خداوند حكايت از آدم و هبوط آن از بهشت : « قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ » و « قالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ » و آيات ديگر و در حديث است الناس معادن كمعادن الذهب و الفضّة كه اشاره به تقدم وجود آن‌ها است در معادن از عقول و نفوس يعنى وجود انسان‌ها متقدم است بر وجود عقول و نفوس در سخنان حضرت امير المؤمنين آمده است « رحم اللّه امرءا عرف من اين و فى اين والى اين » قسمت اول آن اشاره است به حال نفس قبل از كون و قسمت آخر آن اشاره است به حال نفس بعد از كون . ملا صدرا بعد از توضيحاتى گويد . ارسطو در كتاب اثولوجيا گويد فايده هبوط نفس به اين عالم معرفت است يعنى نفس به اين عالم به خاطر شناخت آمده است و ظهور افعال و اعمال و آثار او و گويد اگر به اين عالم نيامده بود و معرفت حاصل نمىكرد و آثار و افاعيل او ظاهر نمىشد قوت‌هاى او بى فايده و مهمل مىماند و شرف آنان مجمل مىماند و ناشناخته

--> ( 1 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 4 ، صص 355 - 365 .